• slider
  • slider

Ô nhiễm môi trường từ khai thác khoáng sản

Ngành khai thác khoáng sản đem lại rất nhiều lợi nhuận, đóng góp rất quan trọng trong việc phát triển đất nước, tuy nhiên những hoạt động khai thác khoáng sản này đã đem lại những ảnh hưởng xấu đến môi trường. Khai thác mỏ là hoạt động khai thác khoáng sản hoặc các địa chất nằm sâu dưới lòng đất, thường là các thân quặng, mạch hay các mỏ than. Các vật liệu được khai thác từ mỏ như kim loại cơ bản, kim loại quý, sắt, urani, than, kim cương, đá vôi, đá phiến dầu, đá muối và kali cacbonat. Khai thác mỏ ở nghĩa rộng hơn bao gồm việc khai thác các nguồn tài nguyên không tái tạo như dầu mỏ, khí thiên nhiên, hoặc thậm chí là nước.
Tác động môi trường do khai thác khoáng sản gây ra bao gồm xói mòn đất, sụt đất, mất đa dạng sinh học, ô nhiếm đất, nước ngầm, và mặt nước do các hoạt động khai thác quặng. Bên cạnh ô nhiễm môi trường thì ô nhiễm hóa chất cũng gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người sinh sống những vùng lân cận. Ở những vùng hoang vu thì sẽ ảnh hưởng đến hệ sinh thái, hoặc ở những vùng canh tác nông thôn thì sẽ ảnh hưởng đến mùa màn.
 
khai thác khoáng sản
Khai thác khoáng sản quá nhiều gây ô niễm môi trường.
 
Biểu hiện rõ nét nhất là việc sử dụng thiếu hiệu quả các nguồn khoáng sản tự nhiên, tác động đến cảnh quan và hình thái môi trường, tích tụ hoặc phát tán chất thải, làm ảnh hưởng đến sử dụng nước, ô nhiễm nước, tiềm ẩn nguy cơ về dòng thải axit mỏ... Những hoạt động này đang phá vỡ cân bằng sinh thái được hình thành từ hàng chục triệu năm, gây ô nhiễm nặng nề đối với môi trường, trở thành vấn đề cấp bách mang tính xã hội của cộng đồng một cách sâu sắc. Một số vấn đề nêu ra dưới dây sẽ là những minh chứng rõ ràng cho việc ô nhiễm từ hoạt động khai thác mỏ.

1. Ô nhiễm không khí, nước

Các hoạt động khai thác khoáng sản đã gây nhiều tác động đến môi trường, bụi, nước thải với khối lượng lớn gây ô nhiễm không khí và nước.

Tác động hóa học đước sinh ra từ quá trình khai thác và sản xuất khoáng sản ảnh hưởng đến nguồn nước: Sự phá vỡ cấu trúc của đất đá chứa quặng trong quá trình đào bới hoặc khoan nổ, hoạt động này sẽ thúc đẩy các quá trình hòa tan các thành phần trong quặng và đất đá, quá trình thải chất thải trực tiếp vào  nguồn nước, chất thải rắn, bụi thải không được xử lý chặt chẽ, nó sẽ tham gia cùng nước mưa hoặc gió để đến những nơi khác, làm thay đổi chất lượng nguồn nước cũng như ảnh hưởng đến nhiều vật thể khác.

Nước ở các mỏ than thường có hàm lượng  các ion kim loại nặng, á kim, các hợp chất hữu cơ, các nguyên tố phóng xạ… cao hơn so với nước mặt và nước biển khu vực đối chứng và cao hơn TCVN từ 1-3 lần. Đặc biệt là khu vực từ Quảng Yên đến Cửa Ông. Trong các mỏ thiếc sa khoáng, biểu hiện chính của ô nhiễm hoá học là làm đục nước bởi bùn – sét lơ lửng, tăng hàm lượng các ion sắt và một số khoáng vật nặng.
 
khai thác khoáng sản gây ô nhiễm nguồn nước
Khai thác khoáng sản gây ô nhiễm nguồn nước.
 
Việc khai thác vàng cần sử dụng đến thuốc chứa Hg, ngoài ra các nguyên tố kim loại nặng như asen, antimoan, các quặng chứa sunfua, có thể rửa lõi hòa tan vào nước. Vì vậy, ô nhiễm hóa học do khai thác vàng là nguy cơ đáng lo ngại đối với nguồn nước nông nghiệp và nguồn nước sinh hoạt củng người dân lân cận. Ở những vùng này nguồn nước thường nhiễm bùn đất sét, các kim loại nặng và hợp chất độc hại như Hg, As, Pb... và nguyên nhân chính là nước thải, chất rắn không được xử lý cho ra thằng môi trường.

Việc khai thác vật liệu xây dựng, nguyên liệu cho sản xuất phân bón và hoá chất như đá vôi cho nguyên liệu xi măng, đá xây dựng các loại, sét, cát sỏi, apatit, … đã gây những tác động xấu đến môi trường như làm ô nhiễm không khí, ô nhiễm nước. Nhìn chung quy trình khai thác đá còn lạc hậu, không có hệ thống thu bụi, nhiều khí hàm lượng bụi tại nơi làm việc lớn gấp 9 lần với tiêu chuẩn cho phép.

2. Ảnh hưởng đến động thực vật hoang dã.

Tác động trực tiếp đến động vật hoang dã nhất đó là phá hủy hay di chuyển loài vật trong nơi khai thác. Những loài vật di động như thú săn bắn, chim và những loài ăn thịt phải rời khỏi nơi khai mỏ. Những loài di chuyển hạn chế như động vật không xương sống, nhiều loài bò sát, gặm nhấm đào hang và những thú nhỏ có thể bị đe dọa trực tiếp. Thức ăn của các loài ăn thịt sẽ bị hạn chế, động vật sống dưới nước sẽ không còn chỗ ở vì ao hồ, sông suối nơi khai thác sẽ bị san lấp. Những quần thể động vật sẽ bị hủy hoại hoặc thay thế bằng những quần thể động vật khác. Những động vật quý hiếm có thể bị tuyệt chủng. 

Nếu như cứ san lấp đất vào những chỗ đất trũng tạo ra những con dốc hẹp thì sẽ làm mất môi trường sống của những loài thực vật quý hiếm. Hoạt động khai thác khoáng sản cũng là nguyên nhân làm giảm độ che phủ của rừng do cây bị chặt phá, lớp phủ thực vật bị suy giảm. Việc khai thác quá nhiều khiến điều kiện sinh sống của thực vật bị thu hẹp. Do đặc thù của khai thác mỏ là một hoạt động công nghiệp không giống các hoạt động công nghiệp khác về nhiều mặt, như phải di dời một khối lượng lớn đất đá ra khỏi lòng đất tạo nên một khoảng trống rất lớn và rất sâu. Một khối lượng lớn chất thải rắn được hình thành do những vật liệu có ích thường chỉ chiếm một phần nhỏ của khối lượng quặng được khai thác, dẫn đến khối lượng đất đá thải vượt khối lượng quặng nằm trong lòng đất. Chất thải rắn, không sử dụng được cho các mục đích khác, đã tạo nên trên bề mặt đất địa hình mấp mô, xen kẽ giữa các hố sâu và các đống đất, đá. Đặc biệt ở những khu vực khai thác “thổ phỉ”, tình hình còn khó khăn hơn nhiều. Một số diện tích đất xung quanh các bãi thải quặng có thể bị bồi lấp do sạt lở, xói mòn của đất đá từ các bãi thải, gây thoái hoá lớp đất mặt. Việc đổ bỏ đất đá thải tạo tiền đề cho mưa lũ bồi lấp các sông suối, các thung lũng và đồng ruộng phía chân bãi thải và các khu vực lân cận. Khi có mưa lớn thường gây ra các dòng bùn di chuyển xuống vùng thấp, vùng đất canh tác, gây tác hại tới hoa màu, ruộng vườn, nhà cửa, vào mùa mưa lũ thường gây ra lũ bùn đá, gây thiệt hại tới môi trường kinh tế và môi trường xã hội.
 
động vật mất nơi sinh sống
Nơi sinh sống của động vật bị thu hẹp.

3. Ảnh hưởng kinh tế, xã hội

Do cơ khí hóa ở mức độ cao nên việc khai thác bây giờ không cần nhiều công nhân như khai thác các hầm lò. Khai thác như vậy không có lợi cho người dân địa phương. Tuy nhiên, ở những vùng dân cư thưa thớt, địa phương không cung cấp đủ lao động nên sẽ có hiện tượng di dân từ nơi khác đến. Nếu không có quy hoạch tốt từ phía chính quyền và chủ mỏ thì sẽ không có đủ trường học, bệnh viện và những dịch vụ quan trọng cho cuộc sống người dân. Những bất ổn định sẽ xảy ra ở những cộng đồng lân cận của khu khai mỏ lộ thiên.

<<Xem thêm: Nóng lên toàn cầu và những điều chúng ta nên biết  

4. Hao hụt nguồn tài nguyên khoáng sản

Khai thác trái phép quá nhiều là mất tài nguyên. Với tình trạng khai thác trái phép nhiều loại khoáng sản quý, như: vàng sa khoáng, angtimon, đồng, thiếc, vonfram, sắt, chì – kẽm... diễn ra dai dẳng ở hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc trong suốt thời gian qua, chúng ta không thể biết đã mất bao nhiêu tài nguyên khoáng sản, và sẽ mất thêm rất nhiều khoáng sản nữa khi hoạt động khai thác trái phép vẫn đang diễn ra.

Nước ta có nguồn tài nguyên khoáng sản tương đối phong phú và đa dạng về chủng loại, bao gồm: các nhóm khoáng sản nhiên liệu (than, dầu khí); nhóm khoáng sản sắt và hợp kim sắt (sắt, titan, mangan...); nhóm khoáng sản kim loại màu (boxit, thiếc, đồng, chì - kẽm, angtimon...); nhóm khoáng sản quý (vàng, đá quý); nhóm khoáng sản hóa chất công nghiệp (apatit, cao lanh, cát thủy tinh); và nhóm khoáng sản làm vật liệu xây dựng (đá vôi làm xi măng, đá xây dựng, đá ốp lát). Tuy nhiên, các nguồn khoáng sản này là tài nguyên không tái tạo, có trữ lượng hạn chế, nếu không biết cách quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả thì chúng ta khó có thể xây dựng một ngành công nghiệp khai khoáng phát triển ổn định, bền vững.
 

khai thác khoảng sản
Khai thác đúng cách giúp giữ được nguồn khoáng sản.
 
Để giải quyết triệt để, không để dây dưa kéo dài đối với các hoạt động gây ô nhiễm trong khai thác chế biến, vận chuyển khoáng sản cần phải có chế tài mạnh. Cùng với đó tăng cường đội ngũ cán bộ hoạt động trong lĩnh vực tài nguyên khoáng sản cho UBND cấp huyện, cấp xã ở địa bàn tập trung hoạt động khai thác khoáng sản. Ưu tiên, lựa chọn, kêu gọi các doanh nghiệp có năng lực về tài chính, công nghệ và kinh nghiệm đầu tư vào lĩnh vực khai thác, chế biến, tránh tình trạng để cho các đơn vị yếu về năng lực tài chính, công nghệ tham gia khai thác vừa làm thất thoát nguồn tài nguyên, lại gây ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng.
 
Tags: Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường, ô nhiễm khí, ô nhiễm đất

Đăng nhập để post bài

Giày Tây Nam